RAUM - openingsfestival 2025 - LR - 0006 (1)
artikel

Ruimte voor ritmes

Berlijnplein ontwikkelde zich via creative placemaking vanuit de tijdelijkheid tot een bruisend plein. Het leidt tot een permanent cultureel gebouw in 2029. Dit proces, met RAUM als pionier, ontwikkelde zich mede onder de bezielende leiding van Trudie Timmerman. Haar lessen en successen zijn opgetekend in de werkwijze Ruimte voor ritmes. 

Download hier de werkwijze Ruimte voor ritmes

Timmerman begon in 2016 als projectmanager bij de Gemeente Utrecht aan Berlijnplein. In de zomer van 2025 vond zij het tijd om haar werk over te dragen. Voordat zij vertrok wilde RAUM haar kennis, ervaringen en lessen die ze opdeed vastleggen voor alle projectmanagers, procesregisseurs en betrokkenen bij (complexe) culturele gebiedsontwikkeling. 

De ontwikkeling van Berlijnplein tot nieuw bruisend cultureel hart is een proces van de lange adem. Het begon in 2004 met het doel om hier een nieuwe culturele voorziening te realiseren. Na twaalf jaar planontwikkeling en voortschrijdend inzicht, koos de gemeente er in 2016 voor het anders aan te pakken. Placemaking via programmering werd de nieuwe, unieke manier om invulling te geven aan de culturele bestemming van het plein. RAUM startte en bracht deze werkwijze in de praktijk. 

De voorheen zeven meter diepe zandkuil transformeerde in negen jaar tot de huidige inrichting van het plein met vijftien culturele en creatieve organisaties en ondernemers. In 2025 maakten 150.000 mensen gebruik van het plein. In 2029 wordt het nieuwe culturele gebouw voor de bestaande en nieuwe partijen opgeleverd. 

Trudie Timmerman was van 2016 tot en met 2025 als projectmanager verantwoordelijk voor Berlijnplein. Haar lukte het om een proces in te richten waarbij culturele organisaties -net als vastgoedprofessionals, architecten, bestuurders, sociale organisaties, ambtenaren en bewoners- vanaf het begin betrokken zijn als volwaardige partners. Daarbij dragen culturele praktijken zoals dans, theater, beeldende kunst en andere disciplines -naast traditionele instrumenten uit de gebiedsontwikkeling- bij aan de ontwikkeling van de plek.

Werkwijze vastgelegd

Met het vertrek van Timmerman als projectmanager van het Berlijnplein zijn haar waardevolle ervaringen en lessen, op initiatief van RAUM, vastgelegd in de werkwijze Ruimte voor ritmes. Deze werkwijze ontwikkelde zich vanuit de praktijk door reflectie, analyse en co-creatie. Design researcher Shay Raviv maakte de werkwijze expliciet en gaf het vorm vanuit interviews en cocreatiesessies met Timmerman.

Ruimte voor ritmes geeft projectmanagers, procesregisseurs en andere betrokkenen bij gebiedsontwikkeling handvatten om, samen met een grote diversiteit aan stakeholders -binnen en buiten de gemeente- te komen tot succesvolle (culturele) plekken.

Met dank aan: De gemeente Utrechtde Coöperatie BerlijnpleinAORTA en RAUM 

Gepubliceerd op: 05/02/2026

Geschreven door: Redactie stadmakers